• Nikelaj Kaplama Makine Mühendisliği Önemli Bilgiler





    Nikelaj kaplama
    Nikel banyosunun hazırlanması ;uygulanan reaktifler,
    NiSO4 .6H2O 1800 g 2000 g
    (NH4 )2 SO4 800 g 936 g
    NH4Cl 600 g 707 g
    H3BO4 350 g 410 g
    NiCl2 . 6H2O - -
    Yukarıdaki reaktifler tartılıp karıştırılır.tam erime sağlanması için 900° C
    ‘ye kadar ısıtılır. 50 lt ’ye saf su ile tamamlanır. Süzgeç kağıdı ile süzülür.
    ph=5-6 olması gerekir. Banyo 8-on saat dinlendirilir. Dinlenen banyonun iyi
    kaplama yapabilmesi için parlatıcı süperlüx ek edilir.
    Nikelaj kaplama operasyonu aşağıdaki gibi gerçekleştirilir.pirinç ve bakır
    mermiler kaplamadan evvela toz, yağ ve pislikten temizlenmek üzere taşlanır.
    Yüzeyi temizlenen mermiler (200-250 g) Na2CO3 25 lt suda eritilerek yıkanır.
    ayrıca içerisine 100 g toz deterjan ve 100 mt. H2SO4 karıştırılarak 15 dakika
    yıkama yapılmaktadır. işler soda   asit   deterjanla yıkandıktan sonra iki defa suyla
    çalkalanır. Temizlenmiş olan mermiler nikelaj banyosunda tambur sistemiyle
    kaplama yapılıyor. Anotta nikel levha , katotta kaplama yapılacak işler yani
    çözeltideki mermiler yer alır.(on.000adet)

     Talaşlı imalat

    Fabika bünyesinde bir çok atölyede ve bir çok çeşitte talaşlı imalat
    yapılıyor. Bunlardan bir tanesi daha evvela ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Talaşlı
    imalat yöntemlerinin en önemlilerinden bir tanesi de taşlamadır.
    Taşlama ,abrazif bir malzemeden yapılan ve taş adını taşıyan takımla talaş
    kaldırma işlemidir. imalat ve yüzey kalitesini iyileştirmek için uygulanan bir
    işlemdir. Yani taşlama ile yüzey ,ebat ve işleme kalitesi artırılmaktadır.Bir taş,
    abrazif tanecikleri ve bağlama maddesi olmak üzere iki elemandan oluşur.
    Abrazifler toz ve tanecik şeklinde bulunan ve çok aşırı duygulu işlemler içi kullanılan
    sert malzemelerdir. Abrazifler nebati ve sentetik malzemeler olabilirler. bitkisel
    abrazifler arzulanan saflıkta olmaması sebebiyle aşırı az kullanılırlar. Sentetik abrazifler
    alüminyum oksit , silisyum karbür , kübik mor nitrürü ve sentetik elmas bu gibi
    malzemelerdir. Taşlama tezgahının hassasiyeti 0,01-0,001 arasında değişir.
    Taşlama uygulama yöntemlerine göre delik silindirik ve düzlemsel adını
    alır. Düzlemsel taşlama çevresel ya da alın olabilir. Silindirik taşlama parçanın
    tutturma çeşidine göre punta arası puntasız ve iç taşlama şekilde 3 şekildedir.
    Profilli taşlamada taşlama zamanı azalmakta fakat taş maliyeti
    artmaktadır. iç taşlamada taş ile parça içinde taş ile parça arasında en uzun
    parça uzunluğu vardır, bu nedenle taşlama oldukça zor koşullarda yapılıyor. çok
    iyi bir merkezleme getiren puntasız taşlamada , parça bir destekleme elemanı
    etrafında desteklenmekte ve taşın yanısıra parçanın dönmesini sağlayan bir ayar
    23
    çarkı kullanılır. Ayar çarkı sürtünmenin etkisiyle iş parçasının ters yönde
    dönmesini sağlar.
    Kademeli bir mili taşlamak için konvansyonel taşlamada profilli bir taş
    kullanılır.
    Takım aparat Mastar atölyesine bağlı şekilde 4 adet silindirik taşlama , 4
    adet delik taşlama tezgahı, 1 adet puntasız taşlama tezgahı ,5adet satıh taşlama
    tezgahı,1 adet projeksiyonlu taşlama tezgahı bulunur.
    Delik taşlamada bu atölyede iç çapı 4 mm’den az olan delikler
    taşlanamamaktadır. yine lahza çok taşlanabilen dış çap 70-80 m. şekilde
    değişmektedir.
    Taşlama tezgahında ;meslek parçasının hızı en az 125 çağ enfazla 500 devir
    şekilde ayarlanmaktadır.kesme işlemini oluşturan taşın hızı dakikada en az 24000
    çağ ve en çok 36000 devir şekilde ayarlanabilmektedir.
    Projeksiyonlu taşlama tezgahında parça görüntüsü tezgaha bağlı bir cam
    üzerine büyütülerek yansıtılmaktadır. Bu yansıtılan bölgeye parçanın ölçekli
    olarak büyütülmüş olan teknik resmi konularak parça müsait şekilde
    taşlanabilmektedir. Bu sayede taşlanan parça çok fazla duygulu ölçülere
    getirilebilmektedir.
    Atölyede kullanılan talaşlı imalat türlerinden birisi de erozyon tezgahıdır. Bazı
    silindirik parçaların içine dairesel delikten ayrıcalıklı profiller açmak için kullanılır.
    0.üç - üç.0 mt. içinde, 250 metre. Kalınlığa kadar hızlı delik delebilmeye olanak
    verici ve mükemmel kalitede yüzeylere ulaşılmayı sağlar. Aşağıda bir
    erozyon tezgahının resmi bulunmakta.
    Bu tezgahta yüksek ısıya ve sürtünmeye karşı daha dayanıklı olduğu için
    bakır kullanılır.işlenecek parça 3 ayaklı aynaya bağlanıp sabitlenir.bu tezgahta
    iş parçası sabit olup takım devinim etmektedir. Parçanın üstünde duran bakır uç
    devir sayısı ayarlanarak elektrik akımı yardımıyla parçaya istenen profil
    verilmekte. Delme işlemi esnasında sürtünmeden kaynaklanan ısıyla parçanın
    ve bakır ucun hasar görmemesi için kazan içine bor yağı akması sağlanır.

    Plastik biçim

    Fabrikada süratli üretim yapan atölyelerde umumi şekilde mekanik presler
    yardımı ile üretim yapılır. Bu preslere örnek olarak kovan üretimi
    esnasında nasıl bir görevi olduğu ve çalışma türü anlatılmıştır.

    Kaynak

    Fabrikada kaynak işlemleri kaynak atölyesinde gerçekleştirilmektedir.
    Kaynak atölyesinde punta kaynağı ,oksijen kaynağı elektrikli ark kaynağı
    gerçekleştirilmektedir. bununla birlikte oksijenle kesme işlemi yapılmaktadır. Bu
    atölyede hususi olarak sürekli aynı parça üretimi yapılmayıp lüzumlu durumlarda
    çalıştırılmaktadır.
    altı.

    TEZGAHLARıN BAKıMı

    fabrikadaki tezgahların bakımı Bakım – onarım atölyesi
    sorumluluğundadır. süratli üretimdeki atölyelerin her birinin bakım çizelgesi
    bulunur. bununla beraber atölyedeki her bir tezgahın kendine ait bakım kartları
    mevcuttur.
    süratli üretimdeki tezgahları bakım işlemi düzenli olarak sadece yağlama
    olarak gerçekleştirilmektedir. Tezgahlar yağlama çizelgesine uygun olarak
    düzenli bir şekilde yağlama işlemi yapılmaktadır.
    Tezgahta mekanik bir arıza olması durumunda Bakım-tamir şubesine
    bağlı atölyede tesviyeci personel sebebi ile tamir edilmektedir. Arızalanan
    tezgahın herhangi bir parçasının deformasyonu durumunda Bakım-tamir
    atölyesine bağlı talaşlı imalat tezgahlarında parça üretilir, şayet parça fabrika
    içindeki atölyelerde üretimi sağlanamıyorsa hariç piyasada üretimi sağlanır.
    Parçalar temin edildikten sonra tesviyeci personel yönünden onarım edildikten
    sonra belli bir süre deneme yapıldıktan sonra seri üretime katılır.
    şayet seri üretimdeki bir tezgaha ait takım yada aparat kullanılmaz duruma
    gelmişse Takım Aparat Mastar atölyesine ait tezgahlarda üretilen ve seri üretime
    ait takımhanade depolanan takımlar alınarak tezgaha takılır. Takımhanede
    takım ve aparatlar depolanması sayesinde kırılan takım yerine depoda bulunan
    yedekler tezgaha takılır. Bu sayede herhangi birtakım kırıldığında süratli üretim
    durdurulmamış olur. Takımhanede takım ve aparat eksildikçe Takım Aprat
    Mastar atölyesi sorumlusuna arzu gönderilerek eksilen takımın üretimi sağlanır.
    Bakım-tamir ve Takım Aparat Mastar atölyelerin yağ bakımları da süratli
    üretimdeki tezgahların yağ bakımı ile aynı şekilde yapılıyor. Bu periyodik
    yağ bakım kartlarından bir tanesi ek olarak verilmiştir.

    bununla birlikte tezgahların dış yüzeyleri her çalışma bitiminde temizlenerek
    yağlamaktadır.

     nitelik kontrol

    Fişeksan A.ş. AQAP-120 NATO endüstri amaçlı kalite Güvence seviye
    Belgesi ve TS-EN ıSO 9002 kalite Sistem Belgelerine sahiptir.
    kuruluş fabrikalarından gelen malzemelerde kalite denetim ilgili fabrika /
    kuruluş ya da bağlı ortaklık nitelik kontrol raporları yanısıra MSB
    siparişlerinde kullanılanlar için MSB Teknik Hizmetler Dairesi elemanlarınca
    düzenlenen kalite denetim raporları gereğince yapılır.
    Resmi müesseselerden gereksinim için sipariş aşamasında istekler TSE, DıN ,
    ıSO , ASTM bunun gibi standartlara veya şirketçe hazırlanan şartnamelere göre talep
    edilmekte. ilgili kuruluşun kendi kalite raporları ile gönderdiği malzemeler
    gene şirketçe giriş nitelik kontrolü yapılarak ambara alınır.
    Yurtdışı alımlar için uluslar arası standartlar , teknik resimler ve şirketçe
    hazırlanan şartnameler temel alınmaktadır. Prensip şekilde yurtdışından temin
    edilen malzemeler için 12 aylık stok öngörülmektedir.
    NATO ülkelerinden alım yapılıyorsa NATO ülkeleri arası anlaşmaya göre
    MSB müracaatla ilgili NATO ülkesi teşkilatınca raporlandırılması ilgi
    ediliyor. istek kabul edildiği taktirde gelen raporla malzeme
    kullanılmaktadır.
    Gelen malzemeler kuruluş laboratuarlarında metalografik inceleme ve
    mekanik sertlik testlerinden geçerler.
    Fişek kovanı pirinç malzemedir ve bu kovan ardışık derin çekme
    operasyonlarıyla oluşturulmaktadır. Başarılı bir derin çekme operasyonunda
    belirleyici etken tane büyüklüğü olduğundan yumuşatma tav işleminden sonra
    tane büyüklüğünün kontrolü metalografik yöntemle yapılır.
    Mikroskopla inceleme için örnek hazırlama yöntemleri şöyledir.
    Numuneler müsait boyutta kesildikten sonra epoksi reçine ve sertleştirici
    karışımdan yapılmış bileşime gömülür. Bir süre kalıpta karışımın donması
    beklenir. Donmuş kalıptaki numuneler parlatma işlemine tabi tutulur. Bu işlem
    için döner diskli parlatma cihazı kullanılır. örnek elektro parlatma cihazına
    konur. Burada çiziklerden tam olarak arındırılmış yüzey oluşturulur ve numune
    asitle etkileştirilir. Mikroskopta tane büyüklüğünün tayini yapılır. tane
    büyüklüğünün belirlenmesi kolaylaştırmak için şablon görüntüler kullanılır.
    Kovan mermisi imali sırasında kovan ve merminin cinsine göre sertlik
    testleri yapılıyor. Bunlar brinell ,vickers , rockwell sertlikleridir.
    imalat kalite kontrol işlemi beş aşamada yapılmaktadır.

    Operatör nitelik kontrol: üretimi oluşturan tezgah operatörü belirli
    periyotlarda mastar yada ölçü aletiyle iş denetim edilir, hatalı bulunduğu taktirde
    tezgah durdurularak hata giderilir.
    Periyodik kalite kontrol: kalite denetim müdürlüğüne bağlı elemanlarca
    belirli periyotlarla numune alınarak kontrol edilmekte sonuçları kartlara
    işlenmektedir.
    Göz muayenesi: imalatı tamamlanan mermi gövdesi kovan ve öteki kısmi
    kompleler ilk başta göz ile ardından da otomatik ölçü aletleriyle denetim
    edilmekte.
    Tahribatlı testler: Operasyonlar sırasında sertlik ,iç bina fiziksel ve
    kimyasal analizler yapılmaktadır. ayrıca gündelik imal edilen mermi ,kovan ve tam
    atım fişeklerden belirtilen miktarda numuneler alınarak kalite denetim
    elemanlarınca atış poligonunda sürat , basınç , fonksiyon ,dağılma gibi balistik
    testler yapılamaktadır.
    şirkette MSB teknik hizmetler dairesine bağlı devamlı iki eleman
    bulunmaktadır. Bu elemanlar nitelik denetim gereği her çeşitli testleri yaparak
    uygun bulunan mermi , kapsül , barut ve fişeklerden belirli standartlara göre
    numune alarak hazırlanmakta olan şartnamelere göre muayeneleri ve atışları
    yapılamaktadır. müsait bulunmayan kafileler bir sonraki aşamaya
    geçirilmemektedir.
    Takım Aparat Mastar ünitesinde imal edilen takımlar ve aparatlar buradaki
    tezgahlarla denetim edilirler. Bu tezgahlar şöyledir.
    Johonson mastarları: Delik çaplarının ölçümünde duygulu ölçüm yapmak
    için kullanılır. Mastarların iki yüzeyleri yüksek tamlıkta ilenmiş ,leblenmiş ve
    yüzeyler birbirine tam paralellikte ve düzgünlüktedir.
    Johonson mastarlarının uygulama alanları ölçü ve kontrol aletlerinin
    doğrulanması ,paralel yüzeylerin seri yapım için hazırlanmasında, aparat ve meslek
    kalıpalrının ayarlanmasında , duygulu markalama işlemlerinde ,iş tezgahlarının
    muayenesinde kullanılır.
    Tampon mastarlar:Delik çaplarının ölçülmesinde kullanılır. Bu mastarın
    iki tarafında bulunan silindirik kısımlar bulunmaktadır.üretilen parça
    mastarların bir tarafındaki deliği kavrar geçmezse , başka tarafı ise deliği
    temaslı olarak geçerse delik istenilen iki ölçü sınırı içinde yapıldığını gösterir.
    Salgı tezgahı: Salgı tezgahı üretilen parçanın ne kadar salgı yaptığı
    ölçülmektedir.gezer punta bağlantısı çözülerek salgısı ölçülecek parça iki punta
    arasına bağlanır. Gezer punta aparatı sabit hale getirilir. Salgı ölçme
    komperatörü ayarlanır. Sabit puntaya bağlı el çarkı ile parça döndürülerek
    parçanın salgısı ölçülür. Taşlanmış parçanın salgısı en çok %0,5 olmalıdır.
    Projeksiyon tezgahı : ışınların yansıması ile görüntü sağlanır. işlerin
    şekillerine göre konik , radyus ve düzgünlüklerine bakılır. Hassasiyeti 0,01 dir.iş

    mercekler yardımı ile çeşitli büyüklüklerde (x10, x20, x50)gösterir. Profili
    ölçülecek parça tezgaha yerleştirilir.parçanın uygun resmi ekrana konur ve
    yansıyan ışkla resim karşılaştırılır.
    Kükürt eritme ocağı : ölçülemeyen yahut ölçülmesi zor olan takımları
    ölçmek için kullanılır. Kükürdün erime sıcaklığı 119° C‘dir. Kükürt eritilir ve
    kalıbın içine dökülür. Eriyen kükürt yarım dakika sonra donar. Donan kükürt
    kalıptan çıkartılır ve projeksiyon tezgahında projeksiyon resmiyle denetim edilir.
    Rockwell sertlik ölçümü :bu sertlik ölçümünde 120° lik elmas ucun
    materyal üzerinde meydana getirdiği derinlik sertlik şekilde kabul edilir. Elmas
    koni evvela 10 kg ön yükleme daha sonra 140 kg kuvvetle parça yüzeyine
    batırılır. Her iki yükün meydana getirdiği izler arasındaki derinlik farkı sertlik
    ölçüsü şekilde alınır.
    denetim aletleri ve tezgahları her gün denetim edilir.uzunluk ölçü aletleri
    mastarlarla ,sertlik ölçme tezgahları ise sertliği sabit ve dikkat çekici olan bir parçanın
    her gün ölçülmesiyle kontrol edilir.
    kalite denetim bu anlatılan kontroller yapıldıktan sonra uygun atölyeye
    gönderilir.


  • You might also like